Tekst: André Rozendaal en Olaf Rozendaal
Het is februari, en dus de maand waarin liefhebbers van donkergrijze muziek vanuit veel windstreken naar Den Haag komen voor festival Grauzone. Het is inmiddels uitgegroeid tot een subcultuurfestival van internationale allure, met alles tussen coldwave en punk. Dat blijkt wel, want Grauzone is voor het eerst al van tevoren volledig uitverkocht. Make A Fuzz is er drie dagen bij, te beginnen met de vrijdag.
Rond kooktijd is de eer aan Desinteresse [foto hierboven] om Grauzone te openen. Zanger, gitarist en toetsenist Sem lijkt op een jonge Robert Smith, inclusief kort kapsel. En ook de muziek refereert aan de begintijd van deze wavedinosaurus. Vorig jaar verscheen de uitstekende debuutplaat Onschuld. Sem zingt in het Nederlands, en geheel in stijl van begin jaren tachtig, bijna onverstaanbaar. Toch geeft zijn schelle wanhoopszang de muziek iets eigens, zeker wanneer hij de toetsen beroert in een lang instrumentaal nummer. Bands die coldwave spelen met Nederlandstalige zang, moet je met een vergrootglas zoeken. Maar niet op Grauzone, waar de band een prima optreden geeft.
The Discussion [foto hierboven] is een duo uit Los Angeles dat waverock maakt. De drummer veroorzaakt dat rockgedeelte met name, omdat zijn kit vooraan op het podium staat. Dit leidt de aandacht wat af van de finesses in het gitaarspel van Laura Pleasants. Finesses die er wel degelijk zijn, met aan The Chameleons gelieerde gitaargolven. Geprogrammeerde synthlijnen houden je eveneens bij de les. Hoewel haar zang niet altijd even sterk is, vormen de vocalen toch een prima geheel met de gitaar- en synthtonen. Toch is de kwaliteit van de songs niet op alle momenten even sterk, en wint bombast het te vaak van subtiliteit.
Het café van Paard is de geschikte plek voor de ontwapenende punkrock van Vals Alarm [foto hierboven]. Het geluid staat elementair afgesteld, zodat de praatvocalen van Yanna Panagopoulos met gemak overeind blijven. Vocalen die eveneens tegen hiphop aanschurken. En zo vergeet ze doodleuk teksten, waardoor een nummer gewoon opnieuw ingezet wordt. Teksten die gaan over alles wat jongeren bezighoudt, met songtitels als ‘Loser’ en ‘Boring’. Toch heeft de band geen muzikale oogkleppen op, want onder andere blues en funk komen ook voorbij. Vals Alarm slecht geen muzikale muren, maar geeft wel een beklijvend optreden.
Wie na een paar Grauzone-optredens al aan rust toe is, heeft aan het duo Tomo Katsurada & Jonny Nash [foto hierboven] een hele goede. Katsurada, tegenwoordig residerend in Amsterdam, is oprichter van de Japanse psychedelische rockband Kikagaku Moyo. De statige Lutherse Kerk is een ideale setting voor de gitaarambient van het duo, die bedoeld is als soundtrack van prentenboeken voor kinderen. Met een traditionele viool, zang en gitaren brengt het duo evocatieve, meanderende klanken voor een aandachtig luisterend publiek ten gehore. Er is veel oogcontact tussen beiden, zodat improvisatie niet ver weg is. Het optreden is een oase van muzikale sereniteit, en een vroeg hoogtepunt van Grauzone.
De muziek van het Franse trio eat-girls [foto hierboven] is eveneens niet alledaags. Met bas, gitaar, zang, toetsen en beats wisselen ze in een handomdraai een popliedje over een trekpop in voor stuwende electropop met mitrailleurbeats. Met soms meerstemmige zang maakt de formatie geen nummers met een kop en een staart, maar doordreinende composities die bij momenten een muzikale trance oproepen. Het maakt de onderhuidse muziek van eat-girls boeiend van begin tot eind. Toch is er af en toe ook ruimte voor dromerige en orkestrale synthtonen. Het onderstreept de ongrijpbaarheid van het zeer onderhoudende optreden. (AR)
In de kelder van The Grey Space in the Middle staat het Iers-Portugese Pôt-Pot. Drummer Mark Waldron-Hyden vraagt “Can I have a bit of drone?” Het harmoniuminstrument van Elaine Malone produceert wel meer dan slechts ‘a bit of’ drone. In combinatie met de stapelende gitaarlijnen van twee gitaristen ga je als toeschouwer vanzelf meedronen. Bijvoorbeeld op het groovende ‘WRSW’. Ritmische zang geeft de constante maat aan. De band neemt lekker de tijd om zijn psychedelische en coole rocknummers op te bouwen. Met de we-moeten-herhalen-instelling van krautrock in het achterhoofd, geeft de band een geïnspireerd optreden. De nummers zullen zich in de hoofden van een flink deel van het publiek blijven herhalen.
Tijd voor darkwave. En wie kan dat nou beter dan Twin Tribes [foto hierboven]. De organisatoren van Grauzone openen met deze act het festival officieel. Net zoals andere twintribebands met een bezetting van twee, putten ze qua inspiratie uit zowel de donkere als lichtere segmenten van synthwavemuziek. Met topzware baslijnen brengt Joel Niño de overvolle grote zaal de eerste donkergrijze sferen, onder het genot van stampende drumpatronen. Er is tevens ruimte voor dansbare lichtvoetigheid. Ook de meer uitgelaten klinkende Spaanse teksten over onder andere het corazon (hart), gaan het enthousiaste publiek na aan het hart.
In het Koorenhuis staat Nürnberg uit het Wit-Russische Minsk. Met de gure efficiëntie van een Sovjetflat, maakt het tweetal newwavemuziek. Zonder drummer komt het soms wel wat te gecalculeerd over. Maar met een minimalistische act weten ze toch op een straffe manier de sfeer van hun vaderland over te brengen. (OR)
Het uit Los Angeles afkomstige Forever Grey [foto hierboven] trakteert het meebewegende publiek op een fijne portie onversneden onheilswave. Het duo gebruikt daarvoor onder andere gortdroge beats, stemmig gitaarspel en overstuurde synths in de lijn van Gary Numan. Maar het is vooral de gezwollen bariton van Kevin Czarnik die de meeste indruk maakt. Ook visueel trekken ze alle registers open door beelden te projecteren van bijvoorbeeld schedels, verlaten spookziekenhuizen, of open grafkisten. De aanvankelijke overrompeling houdt het duo niet vast, want de nummers worden naarmate het concert vordert toch enigszins inwisselbaar. Maar verdomd goed is het wel.
Een tafeltje met wat apparatuur: meer heeft de Canadese producer en artiest Kontravoid [openingsfoto en foto hierboven] niet nodig om de bomvolle zaal van Paard in beweging te krijgen en te houden. Getooid met masker en cowboyhoed laveert hij moeiteloos tussen breakbeats en gothic techno. Wanneer hij zijn knoppen kan loslaten, bespeelt hij het publiek met sloganeske teksten. Het geluidsvolume wordt langzaam maar zeker opgevoerd, zodat het optreden af en toe op het randje van lompe beuktechno balanceert. Het is slechts een voetnoot bij een massief optreden.
Bij NGHTCRWLR [foto hierboven], alias Kris Esfandiari (King Woman), staat alle overstuurde elektronicamuziek op tape. Ze staat solo op het podium, en door het welig tierende stroboscooplicht krijgen we van haar ook weinig te zien. Toch neemt ze het publiek mee in een muzikale achtbaan van bijvoorbeeld breakbeats, gabberhouse en heel soms een popdeuntje. Vocaal wisselt ze net zo makkelijk van lieflijk naar schreeuwzang. Het optreden bevindt zich soms op het snijvlak van gebakken lucht en avant-garde. Er is soms geen touw aan vast te knopen, maar dat is nou precies de bedoeling van NGHTCRWLR. (AR)
Beeld door Grauzonefotografen Niels Vinck (The Discussion, Vals Alarm, Kontravoid), Tineke Klamer (Forever Grey), Parcifal Werkman (Tomo Katsurada & Jonny Nash), Beau Kaufman (Desinteresse, eat-girls, Twin Tribes, NGHTCRWLR)