Honderd jaar geleden kwam de film Metropolis uit. De Duitse film, geregisseerd door Fritz Lang, speelt zich af in een futuristische stad van het jaar 2026. Twee groepen mensen, arbeiders en elite, leven strikt gescheiden: de elite leeft in rijkdom, de arbeiders zwoegen om enorme machines aan de gang te houden. De jonge vrouw Maria roept op tot verbinding, totdat haar lichaam wordt gereproduceerd tot een robot met andere doelen. De film wordt wel de moeder aller sciencefictionfilms genoemd, en is een klassieker. De enorme kosten, omgerekend naar tegenwoordig ruim twintig miljoen euro, brachten filmproductiebedrijf UFA destijds aan de rand van de afgrond.
Metropolis is een stomme film, maar tijdens de eerste vertoningen werd de film begeleid door een orkest van Gottfried Huppertz. In de jaren daarna volgden nog meer muzikale bewerkingen, zoals bijvoorbeeld door elektronicapionier Giorgio Moroder in de jaren tachtig. De Nederlandse componist Steven Kamperman schreef recent een muzikale interpretatie bij de film. De uitvoering is in handen van vocaal ensemble Wishful Singing, samen met een drietal muzikanten onder wie Kamperman zelf. Het brengt het filmconcert naar theater De Nieuwe Kolk in Assen.
Het gezelschap kiest voor de volledige, verloren gewaande maar in een archief in Buenos Aires teruggevonden versie van tweeënhalf uur. Inclusief pauze een lange zit, maar de voorstelling verveelt geen moment. Integendeel. Zanggroep en band nemen plaats onder het filmdoek, waarop de gerestaureerde versie uit 2010 prachtig uit de verf komt. Zo kun je de aandacht verdelen tussen de film en de bij momenten virtuoze muzikanten.

Thema’s uit Metropolis zijn honderd jaar later nog steeds actueel: uitbuiting van arbeiders, de verhouding tussen mens en machine, de kloof tussen arm en rijk. Het stelt de muzikanten en zangeressen in staat om de momenten waarop Metropolis vaker groots dan ingetogen uitpakt, vindingrijk te omlijsten. Het aanzetten en afzwakken van momenten uit de film met passende muziek, geeft de voorstelling een enerverende meerwaarde. En Kamperman voegt ook moderne geluidsfragmenten toe zoals een toespraak van een CEO van ChatGPT, en daarnaast volgt een opsomming van latere filmpersonages (Dr. No bijvoorbeeld) die zijn afgeleid van mad professor Rotwang.
De muzikale begeleiding put uit vele stijlen en genres, zoals jazz, new wave, ambientfolk, soul, of punk. Zonder de overige muzikale prestaties tekort te doen, is de gregoriaanse zang van Wishful Singing die het vluchten van Maria en kinderen uit de langzaam overstromende stad begeleidt, een hoogtepunt. Wanneer de film daarom vraagt, stapt sopraan Maria Goetze naar voren om het eveneens al ruim honderd jaar oude instrument de theremin te bespelen. Zoals wanneer de robot Maria tot leven gewekt wordt. Drummer Yonga Sun draait aan de knoppen van een eveneens ouder instrument: de modulaire synthesizer. Het levert stroperige geluidsgolven op die Kraftwerk begin jaren zeventig al gebruikte op de experimentele platen Kraftwerk 1 en 2.
Er is echter eveneens ruimte voor moderne techniek, zoals een prachtig 360 graden geluidsontwerp dat de redelijk volle zaal ruimtelijk vult. Daarnaast laat gitarist Jorrit Westerhof passende elektronische geluiden uit zijn laptop komen. En het spel van Kamperman zelf op contra-, alt- en basklarinet en drums? Dat is tijdloos. Zo vinden een film van een eeuw geleden, fraaie (samen)zang, virtuoze muziek, moderne en gevestigde techniek elkaar in een grandioos filmconcert. In januari voeren Wishful Singing en band de voorstelling nog drie keer uit: in Rotterdam, Tilburg, en Nijmegen.

